โลกธรรม ๘ นี้ มันมีอยู่โดย
ธรรมชาติของโลกอยู่แล้ว
เราจะไปปฏิเสธมันไม่ได้ มันจะ
ผ่านเข้าออกไปอยู่ตลอดเวลา
ถ้าจิตใจเราไม่มีความตั้งมั่น
สิ่งนี้มากระทบเราก็จะหวั่นไหว
พอหวั่นไหวไปเกี่ยวข้องสิ่งนี้
ไม่มีความแยบคาย รอบคอบ
ในการเกี่ยวข้องกับสิ่งนี้
ถ้าสิ่งที่น่ายินดีเกิดขึ้น เราก็
จะไปเกี่ยวข้องกับสิ่งเหล่านั้น
ด้วยความคึกคะนอง ด้วยความ
เพลิดเพลิน ด้วยความมัวเมา
เลินเล่อไป พอสิ่งนี้แปรเปลี่ยน
ไปตามหลักอนิจจัง ก็เป็นทุกข์
เพราะบุคคลที่หลงรักหลงชอบ
มันก็ทุกข์กับสิ่งที่รักสิ่งที่ชอบ
สิ่งที่น่ายินดีไป แต่ถ้าสิ่งที่น่า
ยินร้ายมาสัมผัสกระทบ มันก็
แสดงความต่อต้าน เป็นทุกข์
แสดงความเศร้าโศกเสียใจ
จิตไปเกี่ยวข้องด้วยความทุกข์
ด้วยความมืดบอด จิตใจตกต่ำ
ไม่ได้เข้าเกี่ยวข้องทั้งสองฝั่ง
ความแยบคายด้วยปัญญา
เพราะฉะนั้น พระพุทธเจ้าท่าน
จึงกล่าวว่า การอบรมจิตให้มี
ความตั้งมั่นหนักแน่นมั่นคง
เมื่อโลกธรรม ๘ ทั้งหลายเข้า
มาสัมผัส เราก็เป็นเพียงผู้รับรู้
จิตใจรับรู้ได้ทุกสิ่งทุกอย่าง
ในโลกนี้ล้วนมีเกิดแล้วก็มีดับ
มันจะน่ายินดีหรือยินร้ายก็ตาม
ล้วนมีความเกิดดับเป็นธรรมดา
แล้วจะไปเกี่ยวข้องกับสิ่งนั้น
ความแยบคายด้วยเหตุด้วยผล
เข้าไปเกี่ยวข้องด้วยธรรม
เหตุผลธรรม แล้วจะผ่านพ้น
ไปด้วยความเรียบร้อยหมด
ความสำคัญมันอยู่ตรงนี้
เพราะฉะนั้นการอบรมจิต
อบรมใจให้มีความตั้งมั่นมั่นคง
จึงมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่ง
เมื่อเป็นเช่นนั้นเราควรตั้งใจประพฤติปฏิบัติกันเถิด